Odkryj: Mosta

Rotunda w Moście, kościół parafialny Wniebowzięcia, została zbudowana w latach 1833–1860 przez samych mieszkańców według projektu Giorgia Grogneta de Vassé wzorowanego na rzymskim Panteonie. Jej kopuła bez podpór należy do największych w Europie. 9 kwietnia 1942 roku niemiecka bomba przebiła kopułę podczas mszy i nie wybuchła; jej replika jest pokazywana w zakrystii.

Katakumby Ta' Bistra to późnorzymski i bizantyjski zespół grobowy z IV–VI wieku n.e. na obrzeżach Mosty, wykuty w skale w postaci rzędu oddzielnych grobowców. Odkryte ponownie w 1891 roku i odrestaurowane przez Heritage Malta, obejmują groby okienne, groby z baldachimem i stoły agapowe do uczt pogrzebowych, dziś oglądane z oświetlonej kładki.

Katedrę w Mdinie pod wezwaniem św. Pawła odbudowano w latach 1697–1702 według projektu Lorenza Gafy po trzęsieniu ziemi, które w 1693 roku zniszczyło średniowieczny kościół. Tradycja umiejscawia ją tam, gdzie rzymski namiestnik Publiusz spotkał apostoła Pawła. Wewnątrz znajdują się posadzka z marmurowych płyt nagrobnych, kopuła z malowidłami ze scenami z życia Pawła oraz Nawrócenie św. Pawła Mattii Pretiego w apsydzie.

Palazzo Falson to średniowieczny pałac w Mdinie, zbudowany w XIII wieku i rozbudowany w XV, z gotyckimi portalami i oknami wokół niewielkiego dziedzińca. W latach 1927–1962 mieszkał w nim kolekcjoner Olof Gollcher, a jego zbiory obrazów, sreber, broni i zbroi, mebli, dywanów i książek pokazywane są w salach jako muzeum-dom.

Klasztor Karmelitów w Mdinie łączy barokowy kościół Zwiastowania, zbudowany w latach 1660–1675 według projektu Francesca Sammuta, z klasztorem, w którym wciąż mieszkają karmelici. Zwiedzający oglądają kościół, krużganek, refektarz, kuchnię i cele zakonników. Maltańskie powstanie przeciw rządom francuskim wybuchło przed nim 2 września 1798 roku.

Narodowe Muzeum Historii Naturalnej mieści się w Palazzo Vilhena, francuskim pałacu barokowym zbudowanym w latach 1726–1728 dla wielkiego mistrza António Manoela de Vilheny według projektu Charles'a François de Mondiona. Otwarte w 1973 roku, prezentuje skały, minerały i skamieniałości, muszle, owady oraz ptaki, ssaki i życie morskie wysp maltańskich.

Brama Mdiny to barokowe główne wejście do otoczonego murami miasta, zbudowane w 1724 roku za wielkiego mistrza António Manoela de Vilheny według projektu francuskiego inżyniera Charles'a François de Mondiona. Kamienny most prowadzi nad suchą fosą do bramy, której zewnętrzną stronę zdobi herb Vilheny, a wewnętrzną płaskorzeźby świętych Pawła, Publiusza i Agaty.

Muzeum Katedralne w Mdinie zajmuje dawne seminarium diecezjalne, barokowy budynek z lat 1733–1742 projektu Andrei Bellego naprzeciw katedry. W jego zbiorach są drzeworyty i miedzioryty Albrechta Dürera, monety od starożytności po czasy joannitów, srebra kościelne, szaty liturgiczne, rękopisy i obrazy artystów maltańskich i włoskich.

Domvs Romana zachowuje pozostałości zamożnego rzymskiego domu miejskiego z I wieku p.n.e., odkrytego w 1881 roku tuż za murami Mdiny. Jego wielobarwne posadzki mozaikowe, w tym scena z gołębiami pijącymi z misy, są pokazywane na miejscu wraz z marmurowymi posągami rodziny cesarskiej i przedmiotami codziennego użytku, w klasycystycznym budynku muzeum z 1882 roku.

Bazylikę św. Pawła w Rabacie zbudowano w latach 1653–1683 według projektu przypisywanego Francescowi Buonamiciemu i ukończonego przez Lorenza Gafę, nad grotą, w której według tradycji apostoł Paweł przebywał po rozbiciu statku w 60 roku n.e. Stojąca obok kaplica św. Publiusza jest starsza, a w grocie poniżej znajduje się marmurowy posąg świętego.

Muzeum Wignacourt zajmuje barokową rezydencję kapelanów joannitów w Rabacie, założoną za wielkiego mistrza Alofa de Wignacourt na początku XVII wieku. Jest połączone z Grotą św. Pawła, w której według tradycji apostoł mieszkał na Malcie, i pokazuje obrazy Mattii Pretiego i Antoine'a Favraya, katakumby oraz schrony z czasów II wojny światowej.

Katakumby św. Pawła to zespół podziemnych cmentarzy wykutych w skale za murami rzymskiego miasta Melite, używanych od III wieku n.e. do pochówków pogańskich, żydowskich i chrześcijańskich. Do ponad 20 grobowców można wejść; w największym znajdują się dwa okrągłe stoły agapowe wykute w skale, przy których odbywały się uczty pogrzebowe.

Operę Królewską zaprojektował Edward Middleton Barry; otwarto ją w 1866 roku obok bramy miejskiej Valletty. Bombardowanie zniszczyło ją w kwietniu 1942 roku, a ruiny kolumn i murów pozostawiono na dziesięciolecia. Od 2013 roku ruiny służą jako Pjazza Teatru Rjal, scena plenerowa zbudowana w obrębie starych murów.

Narodowe Muzeum Archeologiczne zajmuje Auberge de Provence, zbudowany w 1571 roku według projektu Girolama Cassara przy Republic Street. Pokazuje znaleziska z prehistorycznych świątyń i grobowców Malty, w tym Śpiącą Damę z Hypogeum Ħal Saflieni i Wenus z Malty z Ħaġar Qim, a także przedmioty z epoki brązu i fenickie.

Lascaris War Rooms to tunele i komory wykute w skale pod Górnymi Ogrodami Barrakka, otwarte w 1940 roku jako połączona kwatera główna obrony Malty. Stąd kierowano lądowaniem aliantów na Sycylii w lipcu 1943 roku, a NATO korzystało z kompleksu do 1977 roku. Odrestaurowane sale operacyjne pokazują stoły planistyczne i mapy ścienne.

MUŻA to narodowe społeczne muzeum sztuki Malty, otwarte w 2018 roku w Auberge d'Italie, XVI-wiecznej siedzibie rycerzy włoskich, której barokową fasadę zdobi brązowe popiersie wielkiego mistrza Gregoria Carafy. Zastąpiło Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych i pokazuje sztukę maltańską i europejską od średniowiecza, w tym dzieła Mattii Pretiego.

Prokatedra św. Pawła to anglikańska katedra Malty, ufundowana przez królową Adelajdę podczas jej pobytu na wyspie i zbudowana w latach 1839–1844 w miejscu Auberge d'Allemagne. Jej klasycystyczny portyk wychodzi na plac Niepodległości, a iglica o wysokości około 60 metrów jest charakterystycznym punktem Valletty od strony Marsamxett.

Auberge de Castille zbudował w 1574 roku Girolamo Cassar dla rycerzy języka Kastylii, Leónu i Portugalii, a w latach 1741–1745 za wielkiego mistrza Pinto przebudowano go, nadając mu widoczną dziś barokową fasadę. Od 1972 roku jest siedzibą premiera Malty i nie jest udostępniany zwiedzającym; fasada wychodzi na plac Kastylijski.

Górne Ogrody Barrakka urządzono w 1661 roku na Bastionie św. Piotra i Pawła jako prywatny ogród rycerzy włoskich; w 1824 roku udostępniono je publicznie. Arkady otaczają taras z widokiem na Wielki Port i Trzy Miasta; poniżej Bateria Salutacyjna oddaje wystrzał z armaty w południe i o 16:00.

Teatr Manoel zbudowano w 1731 roku na koszt wielkiego mistrza António Manoela de Vilheny; należy do najstarszych czynnych teatrów w Europie. Jego owalna widownia ma trzy kondygnacje złoconych drewnianych lóż i sufit malowany płatkami złota. Jest teatrem narodowym Malty, a zwiedzanie z przewodnikiem obejmuje widownię, scenę i małe muzeum.