Odkryj: Mosta

Rotunda w Moście, kościół parafialny Wniebowzięcia, została zbudowana w latach 1833–1860 przez samych mieszkańców według projektu Giorgia Grogneta de Vassé wzorowanego na rzymskim Panteonie. Jej kopuła bez podpór należy do największych w Europie. 9 kwietnia 1942 roku niemiecka bomba przebiła kopułę podczas mszy i nie wybuchła; jej replika jest pokazywana w zakrystii.

Katedrę w Mdinie pod wezwaniem św. Pawła odbudowano w latach 1697–1702 według projektu Lorenza Gafy po trzęsieniu ziemi, które w 1693 roku zniszczyło średniowieczny kościół. Tradycja umiejscawia ją tam, gdzie rzymski namiestnik Publiusz spotkał apostoła Pawła. Wewnątrz znajdują się posadzka z marmurowych płyt nagrobnych, kopuła z malowidłami ze scenami z życia Pawła oraz Nawrócenie św. Pawła Mattii Pretiego w apsydzie.

Muzeum Katedralne w Mdinie zajmuje dawne seminarium diecezjalne, barokowy budynek z lat 1733–1742 projektu Andrei Bellego naprzeciw katedry. W jego zbiorach są drzeworyty i miedzioryty Albrechta Dürera, monety od starożytności po czasy joannitów, srebra kościelne, szaty liturgiczne, rękopisy i obrazy artystów maltańskich i włoskich.

Muzeum Wignacourt zajmuje barokową rezydencję kapelanów joannitów w Rabacie, założoną za wielkiego mistrza Alofa de Wignacourt na początku XVII wieku. Jest połączone z Grotą św. Pawła, w której według tradycji apostoł mieszkał na Malcie, i pokazuje obrazy Mattii Pretiego i Antoine'a Favraya, katakumby oraz schrony z czasów II wojny światowej.

Katakumby św. Pawła to zespół podziemnych cmentarzy wykutych w skale za murami rzymskiego miasta Melite, używanych od III wieku n.e. do pochówków pogańskich, żydowskich i chrześcijańskich. Do ponad 20 grobowców można wejść; w największym znajdują się dwa okrągłe stoły agapowe wykute w skale, przy których odbywały się uczty pogrzebowe.

Narodowe Muzeum Archeologiczne zajmuje Auberge de Provence, zbudowany w 1571 roku według projektu Girolama Cassara przy Republic Street. Pokazuje znaleziska z prehistorycznych świątyń i grobowców Malty, w tym Śpiącą Damę z Hypogeum Ħal Saflieni i Wenus z Malty z Ħaġar Qim, a także przedmioty z epoki brązu i fenickie.

Lascaris War Rooms to tunele i komory wykute w skale pod Górnymi Ogrodami Barrakka, otwarte w 1940 roku jako połączona kwatera główna obrony Malty. Stąd kierowano lądowaniem aliantów na Sycylii w lipcu 1943 roku, a NATO korzystało z kompleksu do 1977 roku. Odrestaurowane sale operacyjne pokazują stoły planistyczne i mapy ścienne.

MUŻA to narodowe społeczne muzeum sztuki Malty, otwarte w 2018 roku w Auberge d'Italie, XVI-wiecznej siedzibie rycerzy włoskich, której barokową fasadę zdobi brązowe popiersie wielkiego mistrza Gregoria Carafy. Zastąpiło Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych i pokazuje sztukę maltańską i europejską od średniowiecza, w tym dzieła Mattii Pretiego.

Prokatedra św. Pawła to anglikańska katedra Malty, ufundowana przez królową Adelajdę podczas jej pobytu na wyspie i zbudowana w latach 1839–1844 w miejscu Auberge d'Allemagne. Jej klasycystyczny portyk wychodzi na plac Niepodległości, a iglica o wysokości około 60 metrów jest charakterystycznym punktem Valletty od strony Marsamxett.

Konkatedrę św. Jana zbudowano w latach 1573–1578 według projektu Girolama Cassara jako kościół konwentualny joannitów. Jej skromna fasada kontrastuje z barokowym wnętrzem ozdobionym przez Mattię Pretiego, posadzką nawy z około 400 inkrustowanych marmurowych płyt nagrobnych rycerzy oraz Ścięciem św. Jana Chrzciciela Caravaggia (1608) w oratorium.

Pałac Wielkiego Mistrza zaczęto budować w 1571 roku jako rezydencję wielkich mistrzów zakonu joannitów; później mieszkali w nim brytyjscy gubernatorzy, a dziś jest siedzibą prezydenta Malty. Zwiedzający oglądają Sale Reprezentacyjne, korytarze z malowanymi fryzami i herbowymi stropami oraz Zbrojownię Pałacową z około 5000 elementów broni i zbroi.

Casa Rocca Piccola to XVI-wieczny pałac przy Republic Street, wciąż będący domem szlacheckiej rodziny de Piro. Zwiedzanie prowadzi przez pokoje urządzone rodzinnymi antycznymi meblami, srebrami, obrazami i strojami, małą kaplicę i ogród na dziedzińcu, a także w dół do wykutych w skale schronów, z których domownicy korzystali podczas bombardowań II wojny światowej.

Hypogeum Ħal Saflieni to podziemny zespół grobowy wykuty w wapieniu na trzech poziomach między około 4000 a 2500 rokiem p.n.e. Odkryty w 1902 roku przez robotników kopiących fundamenty domu w Paoli, jest obiektem światowego dziedzictwa UNESCO; jego komory naśladują architekturę naziemnych świątyń. Zwiedza się go w małych grupach, z biletami rezerwowanymi z dużym wyprzedzeniem.

Fort św. Anioła stoi na krańcu Birgu, w miejscu średniowiecznego zamku; od 1530 roku joannici przebudowali go na swoją pierwszą siedzibę na Malcie. Był ich kwaterą główną podczas Wielkiego Oblężenia w 1565 roku, a później do 1979 roku służył Royal Navy jako HMS St Angelo. Odrestaurowany w 2015 roku, przedstawia historię fortu, jego kaplice i dom wielkiego mistrza.

Fort św. Elma to fort w kształcie gwiazdy zbudowany w 1552 roku na krańcu półwyspu Sciberras, zanim powstała Valletta. Padł po miesiącu ostrzału podczas Wielkiego Oblężenia w 1565 roku, a joannici go odbudowali i rozbudowali. Dziś mieści się w nim Narodowe Muzeum Wojny, którego eksponaty obejmują okres od prehistorii po II wojnę światową, w tym Krzyż Jerzego przyznany Malcie w 1942 roku.

Świątynie Tarxien to zespół czterech budowli megalitycznych wzniesionych między około 3600 a 2500 rokiem p.n.e., odkopywanych od 1915 roku przez Themistoclesa Zammita. Kamienne bloki zdobione spiralami i fryzami ze zwierzętami oraz dolna połowa dużego posągu kobiecego są pokazywane na miejscu w replikach, a oryginały znajdują się w Narodowym Muzeum Archeologicznym. Pozostałości osłania dziś zadaszenie.

Ħaġar Qim to świątynia megalityczna zbudowana między około 3600 a 3200 rokiem p.n.e. na grzbiecie nad południowym wybrzeżem Malty, część obiektu światowego dziedzictwa UNESCO. W jej fasadzie i komorach użyto jednych z największych kamieni maltańskich świątyń, z których jeden ma około siedmiu metrów długości. Znalezione tu Wenus z Malty i siedzące „grube figurki” znajdują się w Narodowym Muzeum Archeologicznym.

Mnajdra to zespół trzech świątyń megalitycznych zbudowanych między około 3600 a 2500 rokiem p.n.e. w zagłębieniu nad morzem, 500 metrów poniżej Ħaġar Qim, część obiektu światowego dziedzictwa UNESCO. Dolna świątynia jest zorientowana według słońca: w czasie równonocy pierwsze promienie przechodzą prosto przez jej główne wejście, a w czasie przesileń padają na krawędzie kamiennych płyt we wnętrzu.

Muzeum Malta at War zajmuje XVIII-wieczne koszary wojskowe przy bramie Couvre Porte w Birgu i opowiada historię wysp w czasie II wojny światowej, gdy należały do najciężej bombardowanych miejsc w Europie. Pokazuje wojenną kronikę filmową Malta G.C., mundury i przedmioty z życia cywilów oraz prowadzi do wykutego w skale schronu przeciwlotniczego pod miastem.

Fort Rinella to wiktoriańska bateria nadbrzeżna zbudowana przez Brytyjczyków w latach 1878–1886 dla jednego 100-tonowego działa Armstronga, jednego z zaledwie dwóch takich dział zachowanych na świecie. Bateria zachowała działo na stanowisku wraz z prochowniami, koszarami i parowymi maszynami, które je ładowały, i działa jako muzeum z przewodnikami w strojach z epoki.